Renée Merkestijn

We doen allemaal wel eens dingen waar we later spijt van hebben of waarvoor we ons schamen. Ons zelfverwijt kan soms lang doorspelen in ons eigen hoofd, of zelfs in ons gedrag. We gaan ons dan lange tijd voelen of gedragen als een geslagen hondje, alleen zijn we het zelf die slaat. We zouden het onze hond niet aandoen, een week na de fout die hond elke dag weer voor hetzelfde te straffen, maar dat doen we wel onszelf aan.

Waar spijt en schaamte voor dienen is je gaan realiseren dat je het voortaan beter anders kan doen dan je deed. Je dient er wat van te leren. Als dat eenmaal gebeurd is, kan je die spijt en schaamte in wezen loslaten. Maar het kleine kindje in onszelf vindt dat lastig, die verwacht eigenlijk altijd afkeuring of straf en keurt daarmee zichzelf af.  Het wordt een innerlijke dialoog tussen je kritische ouder en het aangepaste kind, vaak volgens de patronen die uit je jeugd stammen.

Als je daar last van hebt, onderzoek dan eens dat patroon. Herken bijvoorbeeld dat je jezelf straft of verwijten maakt, zoals je ouders dat wellicht deden. En dat je je daarom voelt zoals je je wellicht als kind voelde. Daar zit vaak nog een laag onder, namelijk, dat iets uit je verleden dat je aanzette om precies dat te gaan doen waarover je nu spijt hebt of je nu schaamt. Stomme dingen doen kan soms ook een reden vinden in je verleden. Misschien deed iemand nu je denken aan je ouders en ben je onbewust met hen in strijd gegaan in reactie daarop. Los het vervolgens op zoals de volwassene in jou het zou doen. Maar hoe doe je dat dan?

Het gaat bij aanhoudende spijt of schaamte niet zozeer om die spijt aan anderen te betuigen, maar vooral aan jezelf. Want in veel gevallen heb je die ander al gesproken en heeft de ander het allang vergeten en vergeven. Wees daarom vooral eerlijk tegen jezelf, geef bijvoorbeeld toe dat je iemand verkeerd hebt behandeld of dat je iets stoms hebt gedaan. Vertel wat dit met je gevoelens doet. Hoe het kindje en de kritische ouder in jezelf reageert. Doe dat hardop of schriftelijk.

Haal vervolgens de volwassene erbij, die je zegt, dat was zeker niet handig, maar je bent een mens en een mens maakt fouten en daar leer je van. Noem dan wat je ervan hebt geleerd en hoe je het anders gaat doen, desnoods vergezeld door een klein ritueeltje over je nieuwe voornemens. Want nieuw gedrag veranderen begint bij het omzetten van geleerde lessen in een nieuw voornemen en dit voornemen vervolgens uitvoeren. Schrijf bijvoorbeeld op een mooi versierd papier: ik besluit dat ik voortaan …. (vul hier je voornemen in). En vier ook je overwinningen. Als je merkt dat je het in gelijksoortige situaties beter aanpakt, wees dan ook trots op jezelf, erken dat je veranderd bent.