Renée Merkestijn

We doen allemaal wel eens dingen, waar we later spijt van hebben of waarvoor we ons schamen. Ons zelfverwijt kan soms lang doorspelen in ons eigen hoofd, of zelfs in ons gedrag. We gaan ons dan lange tijd voelen of gedragen als een geslagen hondje, alleen zijn we het zelf die slaat. We zouden het onze hond niet aandoen, een week na de fout die hond elke dag weer voor hetzelfde te straffen, maar dat doen we wel onszelf aan.

Waar spijt en schaamte voor dienen is je gaan realiseren dat je het voortaan beter anders kan doen dan je deed. Je dient er wat van te leren. Als dat eenmaal gebeurd is, kan je die spijt en schaamte in wezen loslaten. Maar het kleine kindje in onszelf vindt dat lastig, die verwacht eigenlijk altijd afkeuring of straf en keurt daarmee zichzelf af.  Het wordt wel een innerlijke dialoog tussen je kritische ouder en het aangepaste kind, vaak volgens de patronen die uit je jeugd stammen. Bij alles wat je doet, hoor je die bestraffende stem.

Als je daar last van hebt, onderzoek dan eens dat patroon. Herken bijvoorbeeld dat je jezelf straft, zoals je ouders je wellicht straften. En dat je je daarom voelt zoals je je wellicht als kind voelde. Los het vervolgens op zoals de volwassene in jou het zou doen.

Daar zit vaak nog een laag onder, namelijk, dat iets uit je verleden je aanzette om precies dat te doen waarover je nu spijt hebt of je nu schaamt. Misschien deed iemand nu je denken aan je ouders en ben je onbewust met hen in strijd via de ander (projectie) gegaan in reactie daarop. Of misschien leerde je misschien dat een bepaald ongewenst gedrag gewenst was, dat je moet vechten om te overleven. Daar kan je nu spijt van hebben of je voortdurend schamen over je gedrag.

Het gaat bij aanhoudende spijt of schaamte niet alleen om spijt aan anderen te betuigen, maar vooral aan jezelf. Want in veel gevallen heb je al spijt betuigd en heeft die ander het allang vergeten en vergeven, maar jijzelf nog steeds niet.

Wees daarom vooral eerlijk tegen jezelf, geef aan jezelf eerlijk toe dat je iemand verkeerd hebt behandeld of dat je iets stoms hebt gedaan. Vertel wat dit met je gevoelens doet. Hoe het kindje en de kritische ouder in jezelf reageert. Doe dat hardop of schriftelijk. Maar blijf daar niet in hangen.

Haal de volwassene in jou erbij, die je bijvoorbeeld zegt, ‘dat was zeker niet handig, maar je bent een mens en een mens maakt fouten en daar leer je van.  Noem dan wat je ervan hebt geleerd en hoe je het anders gaat doen, desnoods vergezeld door een klein ritueeltje over je nieuwe voornemens.

Want gedrag veranderen begint bij het omzetten van geleerde lessen in een nieuw voornemen en dit voornemen vervolgens gaan uitvoeren. Maak het jezelf daarbij niet te moeilijk,  gun jezelf ook de tijd om het nieuwe gedrag te oefenen en fouten te maken, zodat je niet opnieuw in spijt en schaamte schiet als het een keer niet lukt.

Schrijf bijvoorbeeld op een mooi versierd papier: ik besluit dat ik voortaan ….  doen/oefenen. (vul hier je voornemen in).