Renée Merkestijn

De wereld wil invloed over jouw denken, emoties en gedrag. Wel eens afgevraagd waarom alle social media gratis zijn, net zoals zoeken op internet? Dat komt omdat alles wat jij zoekt, bekijkt en schrijft voor andere mensen geld waard is. Jouw data worden verzameld en verkocht aan bedrijven, instanties en politici, aan iedereen die maar wil betalen.

Verkoop van bedrijven herkennen we vaak wel. Het kopen van een algoritme zorgt dat zodra je een auto opzoekt, er allemaal reclame voor diezelfde auto tevoorschijn komt. Marktonderzoeken, voorspellingen en reclame zijn ook gediend bij data. Als veel mensen op een bepaalde ziekte zoeken, weet je als farmaceutisch bedrijf welke medicijnen goed zullen lopen. Je kan via diezelfde social media de aandacht dus verkoop ook weer bevorderen, door posts over die ziekte veel likes te geven of antwoorden te laten geven via bots. Een nieuwe dataset kopen en je weet of het heeft gewerkt.

Politiek heeft er ook baat bij. Als uit de data blijkt dat jouw partij veel aandacht krijgt, krijg je veel stemmen. Je kan via diezelfde social media meer aandacht genereren, dus meer stemmen. Je weet ook of je je vooral op mannen of vrouwen of bepaalde regio's moet richten. Maar een tegenpartij kan je juist zwart zien te maken. En het effect kan je zien aan een nieuwe dataset.

Dat geldt voor alle instanties. Overheidsinstanties, ministeries, geheime diensten, gemeentelijke instellingen. Ook algemene instanties als banken, goede doelen, verzekeraars, vluchtelingenwerk kunnen data kopen. Die kunnen allemaal een bepaald beleid promoten of tegenwerken, het omgaan met energie, meningen over landen en bevolkingsgroepen, alles wat ze maar willen. Dat beïnvloeden via social media en zoekmachines gebeurt veel, vandaar dat er vaak van die hausses ontstaan op elk gebied. Iedereen heeft het dan korte of langere tijd steeds over hetzelfde. We worden bestudeerd en beïnvloed.

Bepaalde groepen zullen ook zelfs baat hebben bij polarisatie, denk aan de wapenindustrie of geheime diensten of terreurorganisaties, die zullen op social media eerder ruzie versterken, door nadruk op emoties en angst voor de andere mens.

Je denkt gratis te mogen werken op internet en social media, maar je betaalt via data. Elk woordje dat je tikt, alles wat je bekijkt, kan worden verhandeld voor geld en macht, eigenlijk om uiteindelijk jouw geest en gedrag te beïnvloeden. Dus zorg dat je jezelf losmaakt van die beïnvloeding, wat begint met je ervan bewust te worden. Laat je niet meezuigen in andermans wensen en plannen. Blijf vooral bij jezelf, houd je geest vrij.