Renée Merkestijn

Wel eens afgevraagd waarom alle social media gratis zijn, net zoals zoeken op internet? Dat komt omdat alles wat jij zoekt en schrijft voor andere mensen geld waard is. Jouw data worden verzameld en verkocht aan bedrijven, instanties en politici, aan iedereen die maar wil betalen.

Verkoop van bedrijven herkennen we vaak wel. Het kopen van een algoritme zorgt dat zodra je een auto opzoekt, er allemaal reclame voor diezelfde auto tevoorschijn komt. Marktonderzoeken, voorspellingen en reclame zijn ook gediend bij data. Als veel mensen op een bepaalde ziekte zoeken, weet je als als bedrijf welke medicijnen goed zullen lopen. Je kan via diezelfde social media de aandacht dus verkoop ook weer bevorderen, door posts over die ziekte veel likes te geven of antwoorden te laten geven via bots. Een nieuwe dataset kopen en je weet of het heeft gewerkt.

Politiek heeft er ook baat bij. Als uit de data blijkt dat jouw partij veel aandacht krijgt, krijg je veel stemmen. Je kan via diezelfde social media meer aandacht genereren, dus meer stemmen. Je weet ook of je je vooral op mannen of vrouwen of bepaalde regio's moet richten. Maar een tegenpartij kan je juist zwart zien te maken. En het effect kan je zien aan een nieuwe dataset.

Dat geldt voor alle instanties. Overheidsinstanties, ministeries, geheime diensten, gemeentelijke instellingen. Ook algemene instanties als banken, goede doelen, verzekeraars, vluchtelingenwerk kunnen data kopen. Die kunnen allemaal een bepaald beleid promoten of tegenwerken, het omgaan met energie, meningen over landen en bevolkingsgroepen, alles wat ze maar willen. Dat beïnvloeden via social media en zoekmachines gebeurt veel, vandaar dat er vaak van die hausses ontstaan op elk gebied. Iedereen heeft het dan korte of langere tijd steeds over hetzelfde. We worden bestudeerd en beïnvloed.

Maar bepaalde groepen zullen ook zelfs baat hebben bij polarisatie, denk aan de wapenindustrie of terreurorganisaties,  die zullen op social media eerder ruzie versterken, door nadruk op emoties en angsten voor de andere mens.

Je denkt gratis te mogen werken op internet en social media, maar je betaalt via data. Elk woordje dat je tikt, alles wat je bekijkt, wordt verhandeld voor geld en macht, eigenlijk om uiteindelijk jou te beïnvloeden.