Renée Merkestijn

Kritiek kan een vorm aannemen van afkeuring, of van open communicatie. Kritiek in de vorm van afkeuring doet altijd pijn. Je keurt de persoon in zijn geheel af, doet alsof die ‘fout’ eeuwig is en gaat eigenlijk uit open contact. Voorbeelden: Jij praat (altijd) te veel. Je doet je werk niet goed.

Als je kritiek hebt op iemand, denk je in de kern: iets in iemands gedrag bevalt me niet, het triggert iets in mij. Maar als je afkeuring toevoegt, denk je daarbij: die hele persoon bevalt me niet, hij of zij doet dingen niet zoals ik het wil en dient zich aan mijn wensen aan te passen.

Kritiek op anderen gaat eigenlijk altijd over jezelf, niet over die ander. Onderzoek altijd eerst waarom je zo getriggerd wordt.

• Kritiek kan ten eerste voortkomen uit een bepaalde norm (horen, moeten). Daar kan je vraagtekens bij leren zetten. Is het wel zo dat iedereen aan jouw norm moet voldoen? Je kan een heleboel dingen best gewoon laten gaan, in plaats van kritiek te uiten en af te keuren.
• Het kan ten tweede dat je ontdekt dat je werkelijk last hebt van iemands gedrag en daardoor contact lastig vindt, wat zonde is. Vraag je eerst af, hoe kan je er anders ermee omgaan? Vaak wordt alles anders als jij je anders gedraagt.
• Je kan er in het tweede geval ook besluiten het erover te hebben, open te zijn over wat iemands gedrag met je doet, zonder kritiek op die ander. Spreek ook je waardering uit. Zoek samen naar oplossingen naar beter contact. Dus als je wil uiten waar je last van hebt, is het belangrijk het bij jezelf te houden en waarderend te spreken. Als voorbeelden:

In plaats van te zeggen je praat te veel (aanval, afkeuring), zou je kunnen zeggen: ‘Ik kan me slecht focussen als mensen veel praten, ik raak er overprikkeld van en ga dan uit contact (gedrag en wat het met jou doet). Terwijl ik je ook een leuk mens vind, dus juist contact wil (waardering).’ Dan kan je samen kijken hoe je prettiger met elkaar om kan gaan. Bijvoorbeeld een pauze inlassen als het je te veel wordt. Want uiteindelijk gaat het om contact, om communicatie met elkaar.

In plaats van te zeggen je doet je werk niet goed (aanval, afkeuring), zou je kunnen zeggen: Als je die dingen niet goed controleert, is dat in het nadeel van iedereen die hier werkt, omdat de productie dan vastloopt. Al het andere doe je goed goed (waardering), maar we kunnen samen kijken hoe we de situatie kunnen verbeteren (samen, niet alleen, de situatie verbeteren, niet de persoon verbeteren).