Als we polariseren, gaat het niet meer zozeer om een
mening, maar om onze identiteit, daarmee wordt een mening opeens een (persoonlijke) overtuiging.
We voelen ons als persoon bedreigd en gaan in de aanval en de verdediging. Het
gaat niet meer om de informatie of de inhoud, maar om wie je bent, of liever,
wie je denkt te zijn. Bij identificatie zeg je: ik bén dit, bij meningen zeg je
slechts ik dénk dit. Meningen kan je altijd wijzigen, zonder het als identiteitswinst
of -verlies te ervaren. Bij overtuigingen gebeurt dit wel.
Naast die identiteitsbedreiging, komt er vaak de
onderliggende overtuiging bij dat je die ander kan overwinnen en daarmee diens identiteit
kan veranderen of onderuithalen. De winnaar voelt zich beter over zichzelf, de
verliezer slechter. Het levert de winnaar zelfbescherming, gelijk hebben en morele
superioriteit op. De verliezer ervaart verlies van bescherming, ongelijk hebben
en zich moreel inferieur voelen. Het wordt een slagveld, waarop er minstens
eentje moet sneuvelen.
De winnaar denkt andermans mening en overtuigingen en identiteit
te hebben veranderd, maar na het geruzie verandert er op dat niveau helemaal niets,
niet bij de winnaar en niet bij de verliezer. De meningen en overtuigingen blijven hetzelfde. Alleen wordt er voor een tijdje het
zwijgen toegedaan, of wordt de verliezer tijdelijk of voor eeuwig tot zwijgen
gebracht. Alleen omdat iemand andere meningen als bedreiging opvatte.
Een mening is niet wie je bent, bepaalt je waarde nooit. Maar
als het een overtuiging wordt, je je ermee identificeert, voel je je onveilig
en denkt dat je in de aanval moet gaan.
Meningen horen te gaan over informatie en inhoud, niet over
identiteit, dus ook niet verward te worden met overtuigingen. Zonder die scheiding
van mening (informatie) en overtuiging (identiteit), ontstaan er steeds weer
problemen in onze gesprekken en relaties op elk niveau. Dat zien we dagelijks
in alle gesprekken op tv, op social media, in de politiek, in de wetenschap.
Het gaat helaas niet meer om meningen en informatie, maar over overtuigingen en
identificatie, waardoor er voortdurend strijd ontstaat.
