Renée Merkestijn

De mens leeft naar zijn overtuigingen (normen en waarden, idealen, geloof, moraal), die tot een bepaald gedrag zullen leiden. Het zijn de richtlijnen waar de mens zélf naar leeft. Als hij zélf niet aan de richtlijn voldoet op enig moment, zal hij zichzélf corrigeren in gedrag. Dus overtuigingen hebben vooral met het individu zelf te maken. Men zoekt gelijkgestemden wellicht, maar zal niet zozeer proberen andere mensen te veranderen. Dat gebeurt als men politiek gaat bedrijven.

Politiek wil andere mensen veranderen. Men zoekt niet alleen gelijkgestemden, maar probeert ook andersdenkenden te veranderen. Men wil andermans overtuigingen en hun gedrag aanpassen. Politiek zal hiertoe overredingskracht en marketing gebruiken, maar soms ook leugens, dwang of zelfs geweld. Niet voor niets heeft een staat, ofwel de politieke leiding, het geweldsmonopolie. Het is de politieke leiding die politie en leger mag aansturen. Die mag andersdenkenden aanvallen, of het nu om personen gaat of andere landen. Ofwel, politiek streeft naar macht over anderen.

In die zin is ‘een politieke overtuiging hebben’ een rare woordencombinatie. Je hebt een overtuiging voor jezelf, politiek is echter gericht op macht over een ander.

Mensen worden steeds ‘politieker’ de laatste jaren. Niet voor niets ontstaat er zoveel polarisatie en strijd. Want iemand die sterk politiek denkt, probeert altijd maar weer die ander te veranderen, in plaats van de ander naar de eigen overtuigingen te laten leven. En het lastige is, als dat soort mensen aan de macht komt, mogen ze als ze ‘gewonnen hebben’ ook letterlijk geweld gaan gebruiken tegen mensen die anders denken. Zo ontstaan dictaturen en oorlogen.

Een andere lastige is. Mensen die vanuit overtuigingen leven, willen nog wel kijken of ze zelf consequent leven, of ze zich eraan houden, durven ook over vergissingen te spreken. Politiek gerichte mensen kijken vaak zo sterk naar anderen, dat ze hun eigen vergissingen niet kunnen zien, of niet willen zien, wat we dan meestal hypocriet gedrag noemen. Niet voor niets ziet men politici vaak als oneerlijk, dat heeft met hun andere gerichtheid te maken.

Probeer in de warboel van de wereld die dit geeft, te leven naar je persoonlijke overtuigingen, zélf. Let er ook op waar jouw of andermans overtuigingen omslaan in politieke houdingen, met alle nadelen van dien. Want over overtuigingen kan je blijven praten, want bij overtuigingen ben je ook eerlijk genoeg om eventuele fouten toe te geven. Maar politiek wil alleen dat ‘die ander’ verandert, dus dat geeft altijd strijd.